اعدام عبدالجلیل شهبخش، زندانی سیاسی-عقیدتی بلوچ براساس اعترافات اجباری که از او پخش شد
بامداد سهشنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵، رسانههای جمهوری اسلامی ایران از اجرای حکم اعدام «عبدالجلیل شهبخش» زندانی سیاسی-عقیدتی بلوچ به اتهام «بغی از طریق حمله مسلحانه به مقرهای انتظامی و عضویت در گروه انصارالفرقان» خبر دادند. همزمان، رسانههای حکومتی بخشی از ویدیوی اعترافات اجباری او را که تنها ۱۶ ثانیه است منتشر کردند؛ ویدیویی که زمان، مکان و شرایط ضبط آن کاملا نامشخص است.
خبرگزاری «میزان» وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، با انتشار این خبر ادعا کرده است که «عبدالجلیل شهبخش» پیشتر در دادگاه انقلاب به اتهام «بغی از طریق حمله مسلحانه به مقرهای انتظامی و عضویت در گروه باغی انصارالفرقان» به اعدام محکوم شده و این حکم پس از تأیید در دیوان عالی کشور اجرا شده است.درحالی که این خبرگزاری قوه قضاییه به اجرای این حکم براساس بررسی دقیق پرونده در مراحل دادگاه اشاره کرده است، اما به هیچکدام از جزییات دادگاهها از جمله تاریخ، شرایط دادگاه، شعبه رسیدگیکننده، جزییات روند دادرسی و جلسات دادگاه و نحوه دسترسی به وکیل و دفاع از خود نپرداخته است.
براساس ادعای خبرگزاری قوه قضاییه، عبدالجلیل شهبخش معروف به «شکیب» در ارتباط با «حمله مسلحانه به مقرهای انتظامی» در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ بازداشت شده و حکم اعدام او بر پایه مدارکی از جمله «وسایل ارتباطی، فایلهای صوتی و اقاریر وی در بازجویی» صادر شده است.
پس از انتشار ادعاهای میزان، رسانههای حکومتی بخشی از ویدیوی اعترافات اجباری او را منتشر کردند؛ ویدیویی کوتاه که هیچ توضیحی درباره زمان، مکان و شرایط ضبط آن ارائه نشده است. این در حالی است که «حالوش» بهعنوان یکی از سازمانهای حقوق بشری بلوچستان نوشته است که به گفته منابع مطلع، این اعترافات تحت شکنجه و در جریان بازجویی از او اخذ شدهاند.
خبر بازداشت و وضعیت عبدالجلیل شهبخش پیشتر رسانهای نشده بود. «حالوش» در اینباره به نقل از یکی از بستگان او نوشته است که دلیل رسانهای نشدن وضعیت این زندانی بلوچ تا زمان اجرای حکم، فشارها و وعدههای نهادهای امنیتی به معتمدان طایفه و بستگان وی بوده است. به گفته منابع، نهادهای امنیتی به خانواده و افراد بانفوذ محلی اعلام کرده بودند که در صورت رسانهای نکردن پرونده، امکان لغو یا توقف حکم اعدام وجود دارد.
اعدام عبدالجلیل شهبخش در حالی صورت گرفته که رسانههای حکومتی هیچ اشارهای به محل اجرای حکم، جزئیات دقیق روند دادرسی، یا دسترسی او به وکیل مستقل در مراحل بازجویی و دادگاه نکردهاند. این در حالی است که در سیستم قضایی جمهوری اسلامی، زندانیان سیاسی و عقیدتی در دوره بازجویی عملا از دسترسی به وکیل محروم هستند و اعترافات اجباری و مدارکی که ـ عمدتا شامل اقرارهای اخذشده زیر شکنجه است ـ در همین دوره بازجویی، در سلولهای انفرادی و تحت فشار امنیتی اخذ میشود.
«عبدالجلیل شهبخش» معروف به «شکیب»، فرزند جلال، اهل روستای چاهاحمد از توابع شهرستان تفتان و شهروند بلوچ بود.
با آغاز درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اجرای احکام اعدام در ایران تقریباً متوقف شده بود، اما از ۲۷ اسفندماه بار دیگر از سر گرفته شد. بر اساس گزارشها، از آن زمان تاکنون دستکم ۲۵ زندانی سیاسی اعدام شدهاند؛ شامل ۱۴ معترض، ۱۱ نفر منتسب به گروههای اپوزیسیون و ۵ نفر با اتهام جاسوسی.
دو تصویر از «عبدالجلیل شهبخش»؛
سمت چپ، تصویری از او پیش از بازداشت و سمت راست، تصویری از او در ویدیوی منتشرشده اعترافات اجباری.
