آموزش و پرورش؛ دانش‌آموزان برای امتحان درس «آمادگی دفاعی» باید عکس و فیلم شرکت در مراسمات حکومتی را تحویل دهند

19:57 - 26 اردیبهشت 1405

۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵؛ در ادامه سیاست‌های حکومتی در نظام آموزش و پرورش برای استفاده ابزاری از نمرات درسی در راستای اهداف ایدئولوژیک و سوق دادن دانش‌آموزان به حضور در مراسمات حکومتی، گزارش‌های رسیده به کُردپا حاکی از آن است که از دانش‌آموزان خواسته شده برای درس «آمادگی دفاعی» به‌صورت گروهی و دسته‌جمعی از شرکت در مراسمات حکومتی شبانه عکس و فیلم تهیه کرده و آن را به‌عنوان بخشی از ارزیابی این درس تحویل دهند.

براساس اطلاعات رسیده به کُردپا، طی روزهای اخیر وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران در شهرهای کُردستان ایران به مدارس اعلام کرده است که دانش‌آموزان برای درس «آمادگی دفاعی» باید به‌صورت گروهی و دسته‌جمعی از حضور در مراسمات حکومتی شبانه فیلم و عکس تهیه کنند و این تصاویر را همراه امتحان این درس تحویل دهند.

منابع کُردپا می‌گویند این دستور به‌صورت شفاهی به مدارس ابلاغ شده است. در همین رابطه، کُردپا روز ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ در گزارشی از سقز، منتشر کرد که به دانش‌آموزان کلاس‌های دهم، یازدهم و دوازدهم گفته شده برای کسب نمرات درسی، حضور در مراسمات حکومتی الزامی است. همچنین تصویری از یکی از گروه‌های دانش‌آموزی مربوط به روز سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ به دست کُردپا رسیده بود که متن آن به شرح زیر بود:

«دخترای گلم ملاک نمره برای درس آمادگی دفاعی یعنی ۸ نمره‌ای که دست ما هست، ملاک چند نمره گذاشتن برای حضور در تجمعات شبانه و دو نمره هم برای تحقیق و پژوهش و بقیه هم نمره امتحان است و انشان‌الله مد نظرتون باشه»

در جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه بخشنامه‌های علنی با مضمون مستقیم «ارسال فیلم شرکت در مراسمات» منتشر نمی‌شود، اما ساختار نمره‌دهی به‌گونه‌ای طراحی شده که دست مربیان بسیج و معلمان مذهبی را برای اعمال چنین فشارهایی باز می‌گذارد. حکومت قوانین کلی را تصویب کرده و اجرای جزئیات را به سازمان بسیج دانش‌آموزی و و معلمین و عوامل محلی سپرده است.

از‌جمله قوانین کلی تصویب شده که منجر به اجرای چنین فشارهایی بر دانش‌آموزان می‌شود به شرح زیر است؛

۱. دستورالعمل بارم‌بندی درس آمادگی دفاعی (۱۲ نمره کتبی، ۸ نمره عملی)

این ساختار سال‌هاست اجرا می‌شود و در مقدمه کتاب‌های رسمی «آمادگی دفاعی» پایه نهم و دهم نیز به آن اشاره شده است. در مقدمه این کتاب‌ها آمده است؛ «نحوه ارزشیابی درس بر اساس دو بخش ۱۲ نمره کتبی و ۸ نمره عملی است که طی دستورالعملی با هماهنگی سازمان بسیج دانش‌آموزی به مدارس ابلاغ شده است.»

از سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰، بر اساس بخشنامه‌های ابلاغی وزارت آموزش و پرورش که در رسانه‌هایی چون خبرآنلاین، ایلنا و آفتاب‌نیوز منعکس شده بود، مقرر شد برای دانش‌آموزان،  به‌ویژه دختران که امکان حضور در میدان تیر ندارند، «فعالیت در بسیج دانش‌آموزی مدرسه» و شرکت در برنامه‌های فوق‌برنامه فرهنگی، معیار اصلی دریافت ۸ نمره عملی باشد.
 پیام منتشرشده در سقز که در آن گفته شده «ملاک نمره برای درس آمادگی دفاعی یعنی ۸ نمره‌ای که دست ما هست...» دقیقا بر همین ساختار رسمی و قانونی استوار است.

۲. ابلاغیه طرح کشوری «پیوند مسجد، منزل و مدرسه»

این طرح یکی از مهم‌ترین اسنادی است که حضور شبانه دانش‌آموزان در مساجد و تجمعات را به نظام نمره‌دهی مدارس متصل می‌کند.

این طرح در اواخر دهه نود تصویب شد و دستورالعمل اجرایی آن مجددا در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، به‌عنوان بخشی از سیاست مقابله با اعتراضات دانش‌آموزی، از سوی معاونت پرورشی وزارت آموزش و پرورش به مدارس سراسر کشور ابلاغ شد. اخبار مربوط به آن نیز در رسانه‌های رسمی حکومتی مانند ایرنا و شبستان منتشر شده است.

بر اساس بندهای اجرایی این طرح، مدارس موظف‌اند با مساجد محلات هماهنگ شوند و برای دانش‌آموزانی که در «برنامه‌های عبادی-سیاسی، هیئت‌ها و مناسبت‌های ملی-مذهبی شبانه» شرکت می‌کنند، امتیاز کارنامه‌ای و نمره مستمر به‌ویژه در دروس عمومی و آمادگی دفاعی  در نظر بگیرند.

۳. بخشنامه‌های «جهاد تبیین» و «بیانیه گام دوم» در مدارس

پس از سال ۱۴۰۱، وزارت آموزش و پرورش دستورالعمل‌های سخت‌گیرانه‌تری را برای سوق دادن دانش‌آموزان به برنامه‌های ایدئولوژیک تصویب کرد.

در بخشنامه‌های معاونت پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش (که در خبرگزاری رسمی «پانا» وابسته به آموزش و پرورش طی سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ منعکس شده ) تأکید شده است که مستندسازی فعالیت‌های انقلابی و «جهاد تبیین» از طریق تهیه عکس، فیلم و گزارش توسط خود دانش‌آموزان، یکی از معیارهای ارزیابی نمرات عملی و پرورشی آن‌ها محسوب می‌شود.

کنار هم قرار دادن این مستندات، تصویری روشن از سیاست‌های پنهان حکومت در مدارس ارائه می‌دهد؛ آموزش و پرورش با واگذاری رسمی ۸ نمره عملی به سازمان بسیج دانش‌آموزی و اجرای طرح «پیوند مسجد و مدرسه»، زمینه اعمال فشار عقیدتی را فراهم کرده است. در نتیجه، مربیان بسیج و عوامل محلی، با تکیه بر این اختیارات، دانش‌آموزان را در ازای نمره به حضور در تجمعات شبانه و ارسال فیلم و عکس از آن‌ها وادار می‌کنند. حکومت چارچوب کلی را تصویب کرده اما اعمال فشار مستقیم را به عوامل محلی سپرده است.

لازم به ذکر است، این اقدام آموزش و پرورش، مصداق نقض چندین اصل و استاندارد بین‌المللی حقوق کودک و حقوق بشر است؛

  • نقض مواد ۱۲، ۱۳ و ۱۴ کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل: استفاده ابزاری از نمره برای وادار کردن کودکان به حضور در تجمعات سیاسی و عقیدتی، نقض آشکار آزادی اندیشه، عقیده، مذهب و بیان کودکان است.
  • نقض ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر: مشروط کردن نمرات درسی به مشارکت در مراسمات حکومتی، آموزش را به ابزاری برای پروپاگاندا و فشار ایدئولوژیک تبدیل می‌کند.
  • نقض حریم خصوصی و امنیت کودکان: اجبار دانش‌آموزان به تهیه و ارسال فیلم و عکس از خود در تجمعات سیاسی، حریم خصوصی و امنیت روانی و فیزیکی آنان را به خطر می‌اندازد.
     

تصویر؛ از جمله تصاویر منتشر شده در خبرگزاری‌ فارس از مراسمات شبانه حکومتی در شهر همدان تحت عنوان «کاروان نمادین و خاطره‌انگیز اعزام به جبهه در همدان» که در آن دانش‌آموزان و کودکان با لباس‌های نظامی و در حالی که سلاح «کلاشینکوف» در دست دارند، دیده می‌شوند.