اقلیم کُردستان عراق؛ ویسه روانان، فعال سیاسی کورد، هدف فشار و تهدیدات مکرر جانی، روانی و هکری جمهوری اسلامی
١٣ بهمن ۱۴۰۴؛ ویسه روانان (معروف به «خالدار»)، فعال سیاسی کورد و ساکن اقلیم کُردستان عراق، طی ماهها و سالهای اخیر با مجموعهای مستمر، سازمانیافته و چندلایه از فشارها، تهدیدات جانی، جنگ روانی، حملات سایبری و تهدید خانواده در داخل ایران مواجه بوده است. این تهدیدات که از سوی افراد و کانالهای منتسب به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی اعمال میشوند، شامل تهدید به «ربایش»، «ترور»، افشای اطلاعات شخصی، انتشار محتوای خصوصی، رصد محل سکونت و اعمال فشار مستقیم بر اعضای خانواده او در ایران است. شواهد موجود نشان میدهد که این اقدامات در چارچوب الگویی مشخص برای ارعاب، خاموشسازی و حذف فیزیکی یا سیاسی یک فعال مخالف، حتی خارج از مرزهای ایران، صورت میگیرد.
این گزارش بر اساس تصاویر پیامکهای تهدیدآمیز دریافتی و منتشرشده در کانالهای حکومتی، گفتوگو با «ویسه خالدار»، گفتوگو با یک منبع مطلع از وضعیت امنیتی او در خاک اقلیم کُردستان عراق و همچنین مستندسازی مداوم حملات هکری و تهدیدات دیجیتال علیه او توسط یکی از اعضای کُردپا تهیه شده است.
پیشینه بازداشت، شکنجه و پروندهسازی امنیتی علیه «ویسه روانان» در ایران؛
ویسه روانان در سال ۱۳۹۶، بدون ارائه حکم قضایی و بهصورت خشونتآمیز، توسط نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در پیرانشهر بازداشت شد. او پس از بازداشت، به مدت چهار ماه در سه بازداشتگاه مختلف شامل اطلاعات سپاه ارومیه، اداره اطلاعات ارومیه و حفاظت اطلاعات سپاه نگهداری شد؛ جایی که تحت بازجوییهای فشرده و شکنجههای جسمی و روانی قرار گرفت.
پس از پایان بازجوییها، ویسه روانان به زندان نقده منتقل و به مدت دو ماه دیگر در آنجا نگهداری شد تا سرانجام با تودیع وثیقهای به مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان بهصورت موقت آزاد شد. در پروندهسازی انجامشده علیه او، اتهام «عضویت در حزب دمکرات کردستان ایران» مطرح شده بود.
ویسه روانان پس از آزادی، به عضویت رسمی حزب دمکرات کردستان ایران در اقلیم کُردستان عراق درآمد. همزمان، فشار نهادهای امنیتی برای مصادره اسناد ملکی وثیقه گذاشته شده آغاز شد؛ اسنادی که در مجموع شامل سه سند برای تکمیل وثیقه ۵۰۰ میلیون تومانی بودند. اما طی یک سال و نیم گذشته او برای تأمین هزینههای سنگین مالی وثیقه، ناچار شد به یکی از شهرهای اقلیم کُردستان عراق برود، مشغول به کار شود و هزینه سندها را تأمین کند.
تهدید به بازگشت اجباری به ایران یا حذف جانی در اقلیم کُردستان عراق به اشکال مختلف؛
پس از استقرار در اقلیم کُردستان عراق، تهدیدها علیه ویسه روانان نهتنها متوقف نشد، بلکه وارد مرحلهای . در یکی از موارد، پیامی برای او ارسال شد که فرستنده خود را «مجیدی از اطلاعات سپاه ارومیه» معرفی کرده و با عنوان اینکه «هدیهای» برای او دارد، به بازداشت قبلی ویسه روانان اشاره کرده و مدعی شده بود از او فیلم و اعتراف اجباری در اختیار دارند.
در این پیام، تهدید بهعنوان «آخرین هشدار» مطرح شده و با اشاره مستقیم به پدر و مادر سالخورده، برادر بهعنوان تنها نانآور خانواده و همسر او، گفته شده بود که یا باید به ایران بازگردد یا سرنوشتی «مثل سیامند شابویی» در انتظارش خواهد بود و تأکید شده بود که «از چیزی که فکرش را میکنی به تو نزدیکتریم» و بهطور دقیق میدانند «چهکار میکنی، چه زمانی میروی و چه زمانی برمیگردی».
سیامند شابویی، از اعضای حزب دمکرات کردستان ایران، ۲۰ تیر ۱۴۰۲ در اقلیم کُردستان عراق توسط عوامل جمهوری اسلامی ترور شد.
مواجه با تهدیدات مستقیم جانی، رصد محل سکونت و حملات هکری مکرر علیه حسابهای شخصی نیز بخشی دیگر از دامنه تهدیدات با هدف دسترسی به اطلاعات شخصی، شناسایی محل زندگی و تداوم فشار امنیتی بود. به همین دلیل در بازه زمانی یک سال و سه ماه، ویسه روانان به دلیل افشای مکرر محل سکونت و تهدید به حذف فیزیکی، ناچار شده است دستکم شش بار محل زندگی خود را تغییر دهد. در یکی از موارد، هک ایمیل شخصی او منجر به شناسایی محل سکونتش شده و پس از آن تهدیدات جانی تشدید شدهاند.
تهدید از سوی «رسول آذرخش»، متهم اصلی ترور دو فعال سیاسی در خاک اقلیم کردستان عراق؛
بخشی از تهدیدها علیه ویسه روانان از سوی فردی با نام و تصویر «رسول آذرخش» در شبکههای اجتماعی صورت گرفته است. این فرد در ۱۶ تیر ۱۴۰۴، پس از ترور دو عضو حزب دمکرات کردستان ایران به نامهای «لقمان آجی» و «عادل (سرباز) مهاجر» در اقلیم کُردستان عراق، به ایران گریخت.
پس از آن، دادگاه اقلیم کُردستان عراق، «رسول آذرخش» را بهعنوان متهم اصلی این ترورها شناسایی کرد. با وجود این، او از داخل ایران و از طریق یک صفحه اینستاگرامی با هویت واقعی خود، فعالان سیاسی و اعضای احزاب کورد خصوصا حزب دمکرات کردستان ایران را تهدید میکند.
در پیامهایی که از سوی این حساب ارسال شده، ویسه روانان و همسرش بهطور مستمر هدف فحاشی، تهدید و جنگ روانی قرار گرفتهاند. همچنین با ارسال تصاویری از روابط عاطفی پیشین ویسه روانان (که مشخص نیست چگونه به دست این فرد رسیده) او را تهدید کردهاند که این تصاویر در اختیار کانال تلگرامی «دیار و نادیار» (وابسته به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی» قرار خواهد گرفت.
نقش کانال «دیار و نادیار» وابسته به نهادهای امنیتی در تهدید و مشروعسازی خشونت علیه ویسه خالدار؛
کانال تلگرامی «دیار و نادیار» که سالهاست به یکی از اصلیترین ابزارهای تهدید، ارعاب و مشروعسازی خشونت علیه فعالان سیاسی کورد خارج از ایران تبدیل شده است. این کانال که خود را با عنوان «انجمن حمایت از قربانیان ترور و خشونت در کردستان» معرفی میکند، در عمل با انتشار محتوای تهدیدآمیز، افشای اطلاعات شخصی، نسبت دادن اتهامات امنیتی و تحریک مستقیم مخاطبان به خشونت، و حتی تهدید مقرات احزاب کُردستانی به حملات موشکی، نقش فعالی در ایجاد خطر جانی برای فعالان سیاسی ایفا کرده است . در بازه زمانی ۲۳ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۲۹ آگوست ۲۰۲۵، دستکم ۲۶ مورد محتوای مشخص علیه ویسه روانان (خالدار) در این کانال منتشر شده است؛ بدون آنکه حتی در یک مورد سند معتبری ارائه شود.
در تمام این موارد، فعالیت سیاسی ویسه روانان، دیدگاههایش در ارتباط با حزب دمکرات کردستان ایران و حضور او در شبکههای اجتماعی محور اصلی حملات بوده است. این کانال او را به «فعالیت بر ضد جمهوری اسلامی» و «فریب جوانان» متهم کرده و در پایان هر روایت، با برچسبزنی اخلاقی تلاش کرده تصویری حذفپذیر از او بسازد. در یکی از موارد، با انتشار تصویری که روی صورت او سیبل شلیک قرار داده شده، تحت عنوان «بیانیه جوانان پیرانشهری» اعلام شده که «آدرس، محل سکونت، شماره تلفن، مشخصات، محل کسب و حتی محل تردد کلیه افراد خانواده، نزدیکان، دوستان و آشنایان وی در اختیار جوانان پیرانشهری است» و افزوده شده این افراد «به میزان مشارکتشان در نقشههای شوم ویسه خالدار مجازات خواهند شد».
در محتوای دیگری، این کانال مدعی شده که صدها نفر پیام دادهاند و «پیام آمادگی خود را بر خنثیسازی خانواده، عوامل، زیر دستان و همکاران ویسه خالدار اعلام کردهاند» و نوشته است «لوکیشن منازل مسکونی، عکس خانهها، زمینهای زراعی، خودروها و… برای دیار و نادیار ارسال شدهاند». سپس با لحنی آشکارا تحریکآمیز اعلام کرده که هر مخاطب این کانال «یک نیروی انقلابی آتش به اختیار» است که میتواند این افراد را «به جزای اقدامات تروریستی خود برساند». این محتواها مصداق صریح تهدید جانی و دعوت علنی به خشونت فراقانونی است.
در ادامه، «دیار و نادیار» با سناریوسازیهای جعلی مدعی شده حزب دمکرات کردستان ایران قصد تحویل ویسه روانان را دارد و حتی پیشنهاد کرده «بهتر است او در یک تصادف ساختگی یا با تیراندازی کشته شود». همچنین با انتشار تصویر درِب منزل پدری او در پیرانشهر، خانوادهاش را مستقیما هدف تهدید قرار داده و هشدار داده که کشاندن پای خانواده به فعالیتهای او «ضربه سنگینی» به آنها وارد خواهد کرد. در چند مورد دیگر، بازداشت شهروندان عادی به فعالیتهای ویسه روانان نسبت داده شده و تلاش شده مسئولیت فشار امنیتی بر دیگران به او منتقل شود.
در مجموع، عملکرد کانال «دیار و نادیار» نشان میدهد که این بستر نه یک رسانه، بلکه بخشی از یک سازوکار سازمانیافته تهدید برونمرزی است؛ سازوکاری که با افشای اطلاعات شخصی، تهدید جانی، تحریک مخاطبان و پیوند دادن فضای مجازی با فشار میدانی بر خانوادهها، جان ویسه روانان (خالدار) و اطرافیانش را بهطور جدی در معرض خطر قرار داده است.
فشار بر خانواده در ایران برای بازگشت او به ایران یا همکاری با نهادهای امنیتی؛
لایه دیگری از فشار علیه ویسه روانان، اعمال تهدید، احضار و بازداشتهای مکرر علیه اعضای خانواده او در ایران است. این اقدامات با هدف وادار کردن او به بازگشت به ایران یا همکاری با نهادهای امنیتی صورت گرفته و در پیامهای تهدیدآمیز، خانواده او بهطور مستقیم هدف قرار گرفتهاند.
در مواردی، تصاویر منزل پدری او در کانالهای وابسته به حکومت منتشر شده و تهدید شده است که در صورت تداوم فعالیتهای سیاسی ویسه روانان، خانوادهاش با پیامدهای امنیتی و جدی روبهرو خواهند شد.
سازمان حقوق بشری کُردپا؛
سازمان حقوق بشری کُردپا، تهدیدات مستمر جانی و امنیتی علیه ویسه روانان (خالدار) و دیگر فعالان سیاسی کورد ساکن اقلیم کُردستان عراق، از جمله تهدید به «ربایش» و «ترور»، هدفقرار دادن خانوادهها و افشای اطلاعات شخصی را بهشدت محکوم میکند. بر اساس موازین بینالمللی حقوق بشر، اپوزیسیون سیاسی حق فعالیت، آزادی بیان و مشارکت در سرنوشت آینده کشور خود را دارد. با این حال، اعضای احزاب کورد نهتنها از این حقوق محروم شدهاند، بلکه طی سالها هدف ترور، حملات موشکی برونمرزی و فشارهای امنیتی بودهاند. اعمال تهدید، بازداشت و فشار بر خانوادههای فعالان سیاسی نیز مصداق آشکار مجازات جمعی و نقض فاحش حقوق بشر و قواعد حقوق بینالملل است.
تصاویری مربوط به تهدیدات او؛
تنظیم؛ اوین مصطفیزاده
