واحد ۲ زندان قزلحصار؛ آغاز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی در اعتراض به اجرای اعدامها و عدم پایبندی مسئولان به وعدهها
روز دوشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۵؛ همزمان با انتقال ۶ زندانی محکوم به اعدام به سلولهای انفرادی برای اجرای حکم، حدود ۱۵۰۰ نفر از زندانیان واحد ۲ زندان قزلحصار کرج در اعتراض به عدم پایبندی مسئولان به وعده لغو احکام اعدام مرتبط با زندانیان متهم به «جرایم مواد مخدر» و همچنین انتقال همبندیهایشان به سلولهای انفرادی برای اجرای حکم، دست به اعتصاب غذای خشک زدهاند.
در بخشی از ویدیویی که به دست کُردپا رسیده است، صدها نفر از زندانیان واحد ۲ زندان قزلحصار در سالن این واحد در حالی دیده میشوند که با در دست داشتن پلاکاردهایی با شعار «نه به اعدام» و تاریخ «۲۲ تیر ۱۴۰۵» از آغاز اعتصاب غذای خشک ۱۵۰۰ زندانی خبر میدهند.
در بخشی از بیانیهای که زندانیان در این ویدیو قرائت میکنند، آمده است؛
«شاهد عینی حضور خانوادههای ما در میدان و زیر بار فشار کمرشکن اقتصاد و فقر خم به ابرو نیاوردیم و تا آخرین نفس پای خاک وطن ایرانزمین ایستادهایم، اما با اینکه در اعتصاب قبلی بنا بر قول شما مسئولین مبنی بر حذف اعدام به جز مسلحانه دست از اعتصاب برداشتیم، متأسفانه امروز شاهد این بودیم که در تاریخ ۲۲ تیر ۱۴۰۵ تعداد ۶ نفر از همبندیان ما را جهت اجرای حکم اعدام به سوئیت انفرادی انتقال دادید. حال از این تاریخ تا احقاق حق و پای عهد شما مسئولین مبنی بر حذف اعدام، به اعتصاب خود ادامه میدهیم. هموطنان عزیز، مردم ایران، جان ۱۵۰۰ نفر از اعدامیان مواد مخدر واحد ۲ زندان قزلحصار در خطر مرگ میباشد. لطفاً صدای ما، اسیران در بند ایران باشید. نه به اعدام.»
زندان قزلحصار کرج، یکی از بزرگترین و مخوفترین ندامتگاههای ایران و کل منطقه خاورمیانه است. این زندان به دلیل بافت جمعیتی، آمارهای تکاندهنده و شرایط خاص حاکم بر آن، جایگاه ویژهای در چرخه سرکوب و نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی دارد؛
۱. بزرگترین زندان ایران و خاورمیانه؛
قزلحصار از نظر وسعت و جمعیت، بزرگترین زندان ایران و از بزرگترین زندانهای خاورمیانه به شمار میرود. این مجموعه در دهه ۱۳۵۰ با ظرفیت اسمی چند هزار نفر احداث شد، اما طی دهههای اخیر همواره چندین برابر ظرفیت خود زندانی در آن نگهداری شده است.
بر اساس گزارشهای نهادهای حقوق بشری، جمعیت این زندان در دورههای مختلف بین ۱۵ تا ۲۵ هزار زندانی متغیر بوده است. این تراکم فاجعهبار موجب شده قزلحصار عملا به یک «شهر-زندان» متراکم تبدیل شود؛ وضعیتی که کنترل آن در بسیاری از موارد حتی از توان مأموران زندان نیز خارج است.
۲. شرایط غیرانسانی و نقض حقوق بنیادین؛
اسناد و گزارشهای حقوق بشری، وضعیت زیستی و بهداشتی قزلحصار را مصداق بارز «شکنجه سیستماتیک و تدریجی» توصیف کردهاند. به دلیل تراکم شدید جمعیت، پدیده کفخوابی و کریدورخوابی به امری رایج تبدیل شده و هزاران زندانی بدون تخت، در کف بندها، راهروها، مقابل سرویسهای بهداشتی و محوطههای هواخوری استراحت میکنند.
همچنین قطعی مداوم آب آشامیدنی، فرسودگی شبکه فاضلاب، شیوع بیماریهای واگیردار از جمله سل، هپاتیت، ایدز و بیماریهای پوستی، و نبود امکانات اولیه بهداشتی مانند مایع دستشویی و حمام گرم، شرایط زیستی زندانیان را به شدت بحرانی کرده است.
گزارشها همچنین از وجود شبکه گسترده توزیع مواد مخدر و خشونت سازمانیافته در داخل زندان حکایت دارد؛ به گونهای که بخش مهمی از توزیع مواد مخدر و وقوع درگیریها و چاقوکشیهای مرگبار، با چشمپوشی یا مصلحتسنجی برخی مأموران برای کنترل امنیتی زندانیان صورت میگیرد و نزاعهای خونین درونبندی به امری روزمره تبدیل شده است.
علاوه بر این، اعزام زندانیان بیمار به مراکز درمانی خارج از زندان در بسیاری از موارد عمدا به تأخیر افتاده یا با مخالفت مسئولان مواجه میشود؛ موضوعی که بنا بر گزارشها، سالانه به مرگ خاموش دهها زندانی منجر میشود.
۳. بالاترین آمار اجرای حکم اعدام؛
زندان قزلحصار به عنوان پایتخت اعدام در ایران شناخته میشود. این زندان بالاترین آمار اجرای حکم اعدام در کشور را دارد. در گذشته بخش عمده اعدامها مربوط به پروندههای مواد مخدر بود، اما در سالهای اخیر احکام اعدام مرتبط با قتل (قصاص)، سرقتهای مسلحانه و همچنین برخی زندانیان سیاسی و عقیدتی نیز در این زندان اجرا شده است.
یکی از شناختهشدهترین رویههای این زندان، انتقال گروهی زندانیان محکوم به اعدام به سلولهای انفرادی موسوم به «قرنطینه» است؛ انتقالی که معمولا در روزهای یکشنبه و دوشنبه و پیش از اجرای احکام در سحرگاه چهارشنبه انجام میشود و همواره فضای روانی بندهای زندان را به شدت متشنج میکند.
۴. انتقال زندانیان پس از تعطیلی رجاییشهر
پس از تعطیلی و تخلیه زندان رجاییشهر کرج، بخش عمده بار امنیتی و قضایی آن به زندان قزلحصار منتقل شد. این اقدام علاوه بر افزایش تراکم جمعیت، موجب انتقال شمار زیادی از زندانیان سیاسی، عقیدتی، معترضان خیابانی و بازداشتشدگان به این زندان شد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، مقامات جمهوری اسلامی با انتقال زندانیان سیاسی به بندهای عمومی و نگهداری آنان در کنار زندانیان جرایم خشن، از فضای ناامن قزلحصار به عنوان ابزاری برای اعمال فشار، شکنجه روانی و تنبیه مضاعف آنان استفاده میکنند.
از منظر سازمانهای بینالمللی حقوق بشر، زندان قزلحصار نه یک مرکز بازپروری، بلکه یکی از برجستهترین نمادهای نقض حقوق بشر در ایران و «ماشین تولید خشونت و مرگ» به شمار میرود؛ زندانی که شرایط آن با استانداردهای بینالمللی رفتار با زندانیان، از جمله «قواعد ماندلا»، فاصلهای عمیق دارد.
