بانه؛ ماردین احدی، جوان کُرد و سرباز خدمت اجباری، در درگیری ایست بازرسی بانه کشته شد
۷ تیر ۱۴۰۵؛ طی روزهای گذشته در پی درگیری مسلحانه در یک ایست بازرسی در محور بانه به سقز که منجر به کشته شدن دو تن و زخمی شدن ۵ تن دیگر از نیروهای نظامی و انتظامی شد، گزارشهای رسیده به کُردپا حاکی از آن است که «ماردین احدی» که در نیروی انتظامی در خدمت اجباری سربازی بوده است، هویت یکی از کشتهشدگان این درگیری است.
یک منبع مطلع ضمن تأیید این خبر به کُردپا گفت؛ «ماردین احدی» فرزند شیرین و زاهد، اهل سقز، که بهعنوان سرباز در نیروی انتظامی مجبور به انجام خدمت سربازی بوده است، در این درگیری جان خود را از دست داده است. پیکر او روز ۶ تیر ۱۴۰۵ در آرامستان آیچی سقز به خاک سپرده شد.
شامگاه جمعه ۵ تیر ۱۴۰۵ در حمله «یک گروه مسلح ناشناس» به ایست و بازرسی بانه در محور بانه–سقز، این ایست بازرسی هدف حمله قرار گرفت که منجر به درگیری مسلحانه شد. خبرگزاریهای حکومتی از جمله تسنیم با تایید این خبر نوشتند که در این درگیری ۲ نیروی نظامی کشته و ۵ تن دیگر زخمی شدهاند. بنا به اطلاعات رسیده به کُردپا، هویت یکی از نیروهای نظامی کشتهشده «محمد حسینبیگی» گروهبان یکم بوده است.
تاکنون هیچ گروهی بهصورت رسمی مسئولیت این حمله را برعهده نگرفته است. خبرگزاریهای حکومتی از جمله تسنیم نیز بدون اشاره به نام هیچ گروه یا افرادی، این حمله را به «افراد مسلح ضدانقلاب» نسبت داده و نوشتهاند این درگیری منجر به کشته شدن ۲ تن و زخمی شدن ۵ تن دیگر شده است که از این میان ۲ تن از کشتهشدگان و ۲ تن از زخمیشدگان از نیروهای نیروی انتظامی و ۳ تن دیگر از زخمیشدگان از اعضای سپاه پاسداران و افراد غیرنظامی بودهاند.
در ایران، بر اساس قوانین جمهوری اسلامی و مشخصا بندهای ۱ و ۲ «قانون خدمت وظیفه عمومی»، خدمت سربازی برای مردانی که سن ۱۸ سالگی را تمام میکنند اجباری است. همچنین بر اساس ماده ۵ این قانون، محل خدمت کاملا اجباری است و سرباز حق انتخاب ندارد. بر اساس بند ۱۰ این قانون نیز، در صورت عدم انجام خدمت سربازی، افراد با محرومیتها و ممنوعیتهایی از جمله استخدام رسمی، خروج از کشور، دریافت وام و کمکهای مالی از بانکها، صدور پروانه کسب یا اجازه شغل، تحویل مدارک تحصیلی دیپلم به بالا، ثبت و نقل و انتقال اموال و گواهینامه مواجه خواهند شد.
خدمت سربازی اجباری در جمهوری اسلامی، تنها یک دوره خدمت نظامی نیست، بلکه برای بسیاری از جوانان، بهویژه شهروندان کُرد و دیگر اقلیتهای اتنیکی و مذهبی، با مجموعهای از فشارهای ساختاری، تبعیض، تحقیر، محرومیت و آسیبهای روانی همراه است. آمار ثبتشده خودکشی سربازان کُرد، روایتهای مستند از شرایط غیرانسانی پادگانها، نگاه امنیتی و تروریستپندارانه به سربازان کُرد، محرومیت از حقوق اولیه، فشارهای شدید روانی، محدودیت ارتباط با خانواده، بیتوجهی به سلامت جسمی و روانی و نبود سازوکارهای مستقل برای رسیدگی به شکایات، نشان میدهد که سربازی اجباری در ایران برای بسیاری از سربازان به تجربهای فرساینده و آسیبزا تبدیل شده است. مجموعه این عوامل، در کنار ماهیت اجباری این خدمت و فقدان حمایتهای مؤثر، سربازان را در معرض بحرانهای جدی روانی قرار داده و ضرورت بازنگری اساسی در این ساختار و تضمین حقوق انسانی سربازان را بیش از پیش آشکار میکند.
در همین رابطه، گزارش آماری سازمان حقوق بشری کُردپا و گفتوگوی اختصاصی آن با کیوان صمدی، تصویر روشنی از وضعیت سربازان کُرد در خدمت اجباری ارائه میدهد؛ جایی که بر اساس این دادهها، دستکم ۴۱ مورد خودکشی سربازان ثبت شده و همزمان تبعیض ساختاری، فشارهای روانی، نگاه امنیتی و محرومیتهای گسترده در طول خدمت اجباری بهعنوان الگوی تکرارشونده مستند شده است.
