اعتصابات سراسری و بیسابقه کُردستان؛ برای در آغوش گرفتن ایلام، کرمانشاه و لرستان، و برحقی اعتراضات
۲۰ دی ١٤٠٤؛ در پی فراخوان اعتصاب عمومی ۷ حزب کُردستانی، روز پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، اعتصاب سراسری و بیسابقهای از سوی کسبه و بازاریان در کُردستان آغاز شد. این اعتصاب در حمایت از اعتراضات مردمی و در اعتراض به سرکوب خونین مردم به ویژه در ایلام، کرمانشاه، ملکشاهی و لرستان انجام گرفت و تمامی کُردستان بهصورت هماهنگ و یکپارچه در اعتصاب بودند.
کُردپا در این گزارش، براساس ویدیوها و اطلاعات دریافتی از روز اعتصاب و همچنین تصاویری که از منابع معتبر منتشر شد، نگاهی آماری-کیفی به این اعتصابات بیسابقه انداخته است که کلیات آن به شرح زیر است؛
بهصورت کلی تمامی شهرهای کُردستان و حتی روستاها در اعتصاب بودند.
میزان اعتصابها بین ۹۰٪ تا ۱۰۰٪ گزارش شد.
در مرکز استانها و شهرهای بزرگ، میزان اعتصاب نزدیک به ۱۰۰٪ بود.
ویدیوهای بیش از ۴۰ شهر کُردستان بهصورت بسیار گسترده به دست کُردپا رسید؛ از هر شهر دهها ویدیو ارسال شد که گستردگی اعتراضات را نشان میداد.
تصاویر شهرها بسیار خلوت بود و این نشاندهنده استحکام اعتصابات و ماندن مردم در خانهها بود.
در میان اعتصابات گسترده، تنها مغازههای حکومتی یا وابسته به حکومت باز مانده بودند.
این در حالی بود:
از روزها قبل، فضای شهرها با استقرار نیروهای مختلف نظامی و امنیتی بهشدت میلیتاریزه شده بود.
در روز اعتصاب، میزان میلیتاریزه شدن شهرها چند برابر شد.
تهدیدات گسترده علیه مغازهداران به اشکال مختلف و با شدت ادامه داشت.
آمار اعتصاب شهرها، براساس تصاویری که به دست کُردپا رسید، به تفکیک استانها به شرح زیر بود؛
●استان کردستان؛ سنندج، سقز، مریوان، بانه، کامیاران، قروه، دهگلان، دیواندره، صاحب، بیجار، بزرگ روستای «نی».
●استان کرمانشاه؛ کرمانشاه، اسلامآبادغرب، پاوه، روانسر، سرپلذهاب، گیلانغرب، قصرشیرین، سنقر، کوزران، ثلاثباباجانی، گهواره (دالاهو)،
●استان آذربایجان غربی؛ ارومیه، بوکان، اشنویه، پیرانشهر، سردشت، نقده، قطور، تکاب، شاهیندژ، ربط، مهاباد، پسوه، گوگتپه.
●استان ایلام؛ ایلام، سرابله، سیروان، آبدانان، ملکشاهی، آسمان آباد
براساس اطلاعات رسیده به کُردپا، شهرهای اصلی و بهویژه مراکز استانها، شاهد اعتصابات کامل بودهاند؛
بوکان؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب بوده است، بهگونهای که حتی تمامی داروخانهها نیز بسته شده بودند.
کامیاران؛ نزدیک ۱۰۰٪ در اعتصاب بوده و تمامی پاساژها و مغازهها تعطیل بودند. حتی میوهفروشان اطراف خیابان و دستفروشان وسایل خود را با طناب بسته و اعتصاب کرده بودند و برخی از مردم مغازهها را بسته و جلوی مغازهها نشسته بودند.
سقز؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب.
سنندج؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب. یکی از نقلقولهای طنزآمیزی که از یکی از شهروندان سنندجی بهطور گسترده منتشر شده بود، چنین بود: «حتی یک دکه سیگارفروشی باز نیست، دارم برای یک نخ سیگار دیوانه میشوم. خیلی بیجنبهاید که حتی دکه را بستهاید، باز کنید سیگار میخواهیم.»
مهاباد؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب.
کرمانشاه؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب. کرمانشاه عملا تعطیل بود و تمام محلات و مناطق بسته شده بودند. حتی ارومیه؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب، بهویژه تمامی مناطقی که شهروندان کُرد در آن ساکن هستند، از جمله بازار دیزج مرگور.
گیلانغرب و قصرشیرن؛ نزدیک ۱۰۰٪ اعتصاب، شهری مانند قصرشیرین که سالهای قبل در اعتصابات شرکت نکرده بود، اینبار بهطور کامل تعطیل شده بود.
فضای امنیتی-نظامی و تهدیدات همهجانبه برای مهار اعتصابات و ترس از اعتراضات؛
تشدید استقرار نیروهای نظامی (سپاه، انتظامی، یگان ویژه) در سطح شهر
حضور گسترده نیروهای امنیتی (لباس شخصی، نیابتی و بومی مسلح «جاش») در سطح شهر
گشتزنی پهپادها و بالگردهای نظامی برای ایجاد رعب
مسدودسازی و کنترل مسیرها و چهارراهها اصلی شهرها
استقرار نیروهای سرکوب جایگزین در مکانهای دولتی
استفاده نیروهای سرکوب از خودروهای دولتی و پوششی برای جابهجایی
تهدید گسترده تلفنی، حضوری، قضایی و پلمپکردن مغازهداران برای بازهکردن مغازهها
مواردی از خشونت مستقیم شامل شلیک، بازداشت سرکوبانه مردم
تلاش نهادهای خدماتی برای بیرون کشیدن مردم از خانه
دشواری ضبط تصاویر بهدلیل شدت فضای امنیتی
که شرح آن، براساس جزئیات مواردی که به کُردپا رسیده، به شکل زیر است؛
مهاباد، اشنویه، نقده، ربط، سردشت و پیرانشهر؛ فضای شهرها بهشدت نظامی گزارش شد. اتاقهای بازرگانی شهرها و نهادهای امنیتی، علیرغم اعمال فشار شدید و تهدید بازاریان و فعالان فرهنگی و سیاسی از طریق تماسهای تلفنی، نتوانستند مانع شکلگیری اعتصاب شوند. از سوی دیگر، برخی ادارات از جمله بانکها، بهزیستی، کمیته امداد و سایر نهادهایی که با امور روزمره مردم در ارتباط هستند، با بهانههای مختلف با شهروندان تماس گرفته و آنها را به مراجعه حضوری دعوت میکردند تا فضای شهرها شلوغ نشان داده شود و زمینه برای بازگشایی بازارها فراهم شود. شدت استقرار نیروهای امنیتی و فضای امنیتی-نظامی به حدی بوده که در مواردی مردم امکان فیلمبرداری از وضعیت شهر را نداشتهاند.
بوکان؛ از ساعات اولیه صبح، نیروهای امنیتی با مغازهداران تماس گرفته و آنها را تهدید به بازگشایی مغازهها و اعلام میکردند در صورت سرپیچی با برخورد قضایی مواجه خواهند شد. با این حال، مغازهداران به این تهدیدها توجهی نکردند. در ادامه، در برخی موارد نیروهای امنیتی لباسشخصی با خشونت و اجبار برخی مغازهداران را جلوی مغازههایشان برده و آنها را مجبور به باز کردن درب مغازهها کردند، اما بلافاصله پس از رفتن نیروها، مغازهها دوباره بسته شدند. همچنین نیروهای لباسشخصی بهصورت گسترده در خیابانها حضور داشتند و مانع فیلمبرداری مردم از اعتصاب میشدند. برای ایجاد رعب، پهپادها نیز در آسمان شهر در حال گشتزنی بودند. از سوی دیگر، نیروهای سرکوب در مکانهایی از جمله مدرسه شبانهروزی دخترانه و حیاط فرمانداری مستقر شده بودند. علاوه بر این، نیروهای بومی و مسلح موسوم به «جاش» در سطح شهر، مقابل ادارات حکومتی و سر هر کوچه پراکنده شده بودند.
سقز؛ گزارش شد که به همان اندازهای که مردم در خیابان حضور داشتند، نیروهای امنیتی نیز مستقر شده بودند این درحالی بود که مردم کمی در خیابان بودند و هیچ مغازهای باز نبوده است. همچنین نیروهای سرکوب برای گشتزنی از آمبولانسهای شیشهدودی استفاده میکردند و برای جابهجایی نیروهای سرکوب به مناطق مختلف شهر، از خودروهای متعلق به اداره گاز و برق بهره میگرفتند. این تصاویر منتشرشده توسط کُردپا استقرار و گشتزنی نیروهای سرکوب را به وضوع نشان میدهد.
گزارشها حاکی از آن است که نیروهای پلیس و انتظامی در اکثر چهارراهها مستقر شده و آنها را مسدود کرده بودند. همچنین نیروهای سرکوب نیابتی و غیرایرانی وارد مریوان شده و در مقابل صداوسیمای این شهر مستقر بودند. در داخل شهر نیز نیروهای نظامی و لباسشخصی در هر محله و خیابان برای کنترل اوضاع حضور داشتند.
مریوان؛ گزارشها حاکی از آن است که نیروهای پلیس و انتظامی در اکثر چهارراهها مستقر شده و آنها را مسدود کرده بودند. همچنین نیروهای سرکوب نیابتی و غیرایرانی وارد مریوان شده و در مقابل صداوسیمای این شهر مستقر بودند. در داخل شهر نیز نیروهای نظامی و لباسشخصی در هر محله و خیابان برای کنترل اوضاع حضور داشتند.
ارومیه؛ گزارش شد که نیروهای امنیتی اداره اطلاعات با مغازهداران تماس گرفته و آنها را به پلمب مغازهها تهدید کردهاند، اما اغلب بازاریان به اعتصاب ادامه دادند.
اشنویه؛ بر اساس گزارشها، با فشار نهادهای امنیتی و حضور نیروهای نظامی در خیابانها و بازرسی مغازهها، برخی از مغازهداران مجبور شدند برای چند ساعت مغازههای خود را باز کنند، اما بلافاصله دوباره به اعتصاب بازگشتند.
شاهیندژ؛ علیرغم فضای امنیتی شدید، استقرار و گشتزنی گسترده نیروهای سرکوب و امنیتی، مردم این شهر بهصورت بیسابقهای در اعتصاب شرکت کردند.
نقده؛ در نقده، بیش از ۷۰ درصد شهروندان کُرد در اعتصاب شرکت داشتند که این میزان در ساعات بعدازظهر به ۹۰ درصد رسید. این افزایش پس از آن رخ داد که نیروهای انتظامی و امنیتی با زور و تهدید برخی مغازهها را باز کرده بودند، اما پس از خروج نیروها، از حدود ساعت یک بعدازظهر اعتصاب دوباره آغاز شد. همچنین نیروهای امنیتی لباسشخصی مقابل برخی مغازهها ایستاده و از طریق تماس تلفنی مردم را تهدید میکردند.
سنندج؛ گزارش شده است که در مسیر کوه آبیدر، حدود ۵۰ نیروی سپاه پاسداران با سلاح جنگی مستقر شده بودند.
قصرشیرین؛ همزمان با اعتصابات سراسری مردم کُردستان و نخستین سالگرد قتل حکومتی جوانی به نام «محمد عزیزی» که در بازارچه مرزی «پرویزخان» با شلیک نیروهای نظامی جان خود را از دست داده بود، خانواده او بر مزارش حاضر شدند. پس از حضور خانواده و نزدیکان، نیروهای سرکوب از بیم آغاز اعتراضات مردمی به آنان حمله کرده و با شلیک گلوله تلاش کردند جمعیت را متفرق کنند. با این حال، جمعیت حاضر ـ که بخش بزرگی از آن را زنان تشکیل میدادند ـ با سردادن شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر خامنهای» و «این حکومت و ولایتش باطله» به این سرکوب واکنش نشان دادند. در ویدیوهای منتشرشده، تصاویر زنان سالخورده و تعداد زیادی از نیروهای سرکوب و یگان ویژه دیده میشود که با تیراندازی به سمت مردم یورش میبرند.
کرمانشاه؛ در ادامه اعتصاب سراسری و گسترده مردمی در تمامی شهرهای کُردستان، تصاویر رسیده به کُردپا حاکی از بازداشتهای خشونتبار، همراه با ضربوشتم و شلیک ممتد گلوله به تعدادی از شهروندانی است که در خیابانها حضور یافته بودند.
پرواز بالگردهای نظامی؛ در شهرهای مختلف از جمله سنندج، سقز، بانه و تکاب، گزارشهایی از پرواز بالگردهای جنگی بر فراز آسمان شهرها به دست کُردپا رسیده است.
حمایتهای نمادین از اعتصابات؛
در اتحاد برای اعتصاب، برخی از کافهها و مغازهها از روز قبل بهصورت نمادین اطلاع داده بودند که روز ۱۸ دیماه تعطیل خواهند بود؛
قرار بود در همان روز، یک تئاتر در سینما «بهمن» سنندج برگزار شود، اما از سوی بازیگران و مدیریت سینما، برای حمایت از اعتصابات لغو شد. آنها در اینستاگرام اعلام کردند؛ «دوستان عزیز، نمایش «مغازه خودکشی» اجرا نمیشود.»
همچنین مکانهای دیگری از جمله «مجموعه عطاویچ»، «فروشگاه خانه و آشپزی توتفرنگی»، «کافه چیا» و «فستفود شعبه نوبهار و داک» نیز از روز قبل اعلام کرده بودند که ۱۸ دیماه تعطیل خواهند بود.
قطع اینترنت؛
از عصر ۱۸ دیماه، اعتصابات در ایلام، کرمانشاه، سنندج، مریوان، کامیاران، دهگلان، قروه و بیجار وارد مرحله اعتراضات شد. قطع سراسری و عمیق اینترنت، اختلال در برق، سیستم بانکی و حتی تماسها و پیامکها، روند ارتباطات را مختل کرد.
گفته میشود ترافیک اینترنت از ساعت ۱۳ بعدازظهر به شدت کاهش یافته بود. در ادامه، و با شروع گستردهتر اعتراضات در ساعات اولیه عصر، گزارشها حاکی بود که در شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۹ به وقت ایران، اینترنت سیمکارت اول و ایرانسل قطع شد و از ساعت ۲۰:۳۰ به وقت ایران، اینترنت بهطور کلی قطع گردید.
این قطعی بیش از دو شب است که ادامه دارد و وضعیت داخل به سختی و خیلی کم گزارش میشود؛ اما گزارشها از استقرار گسترده نیروهای سرکوب و امنیتی، و بازداشتهای وسیع در کُردستان به ویژه در ایلام و کرمانشاه حکایت دارند.
تجربه موفق اعتصابات در کُردستان؛
کُردستان در سالهای گذشته، بهویژه در جریان اعتراضات ژن ژیان ئازادی، تجربه چندین اعتصاب موفق را داشته است که نشاندهنده قدرت سازماندهی و اثرگذاری فراخوان احزاب کُرد بوده است. بازاریان، کسبه و فعالان فرهنگی با همراهی مردم و هماهنگی احزاب، دست به اعتصاب زده و بسیاری از شهرها و روستاها را عملا به تعطیلی و سکوت کامل درآوردهاند. این پیشینه موفق باعث شد فراخوانهای اخیر احزاب برای اعتصاب سراسری ۱۸ دی ۱۴۰۴ با اعتماد و امید بالا پاسخ داده شود و زمینه را برای یک اعتصاب بیسابقه و هماهنگ در کُل کردستان فراهم کند.
تصاویری از فضای نظامی و سرکوب بر کُردستان؛
تصاویری از حضور نیروهای امنیتی و لباس شخصی در خیابان؛
تصاویری از حمایتهای نمادین از اعتصاب؛
تنظیم؛ اوین مصطفیزاده
