آژانس خبررسانی کوردپا
۲۰ آبان ۱۴۰۵؛ طی روزهای گذشته، اقداماتی از سوی افراد سودجو با هدف تخریب و نابودی زیست‌بوم و جنگل‌های منطقه تاریخی و نمادین «سلیمان‌بگ» بانه انجام شده است. این اقدامات، با هدف تصرف زمین، قطعه‌بندی و تبدیل این منطقه به زمین‌های قابل فروش و ساخت‌وساز صورت گرفته؛ منطقه‌ای که زیست‌بوم درختان کهن بلوط و محل قرارگیری قبرستان‌های قدیمی بانه است. این اقدامات با اعتراض مردم، به‌ویژه فعالان محیط‌زیست بانه، روبه‌رو شده است. در همین راستا، انجمن محیط‌زیستی «پاژین» پیگیری قانونی موضوع را آغاز کرده و «شورای افتاء شهرستان بانه» نیز این اقدامات را از نظر شرعی «حرام و غصب» دانسته و خواستار پاسخگویی نهادهای حکومتی مربوطه شده است.
به گفته منبع مطلع کُردپا، طی هفته‌های اخیر بخش‌هایی از طبیعت منطقه سلیمان‌بگ، که از مناطق نمادین بانه و محل قرارگیری یکی از قبرستان‌های قدیمی این شهر است، قطعه‌بندی شده و افرادی با هدف تبدیل آن به زمین‌های قابل فروش و ساخت‌وساز، اقدام به بریدن و تخریب درختان و نابودی زیست‌بوم آن، از جمله درختان کهن بلوط، کرده‌اند. این در حالی است که قبرستان‌های قدیمی نیز در این منطقه قرار دارند.
مردم به این اقدامات اعتراض کرده‌اند، اما نهادهای حکومتی مربوطه تاکنون هیچ پاسخی نداده‌اند. این منبع همچنین می‌گوید «افرادی که اقدام به تخریب این منطقه می‌کنند، از حمایت دولت برخوردارند؛ چرا‌که در غیر این صورت، نمی‌توانستند زیست‌بوم منطقه را نابود و آن را به زمین‌های قابل فروش تبدیل کنند». به گفته این منبع، نهادهای حکومتی مربوطه نیز تاکنون توجهی به این موضوع نکرده و پیگیری مؤثری در این زمینه انجام نداده‌اند. تصاویر رسیده به کُردپا نیز بریدن و تخریب درختان کهن این زیست‌بوم را نشان می‌دهد.
انجمن محیط‌زیستی «پاژین» بانه نیز در گزارشی درباره خطر تخریب و تصرف زیست‌بوم منطقه «سلیمان‌بگ» و به‌ویژه قبرستان تاریخی این منطقه، اعلام کرده است که قبرستان «سلیمان‌بگ» از نمادهای شهر بانه است و خانواده‌های بسیاری از این شهر، عزیزان خود را در این مکان به خاک سپرده‌اند. و حتی اهمیت این منطقه به اشعار و آوازها راه پیدا کرده و همه آواز « گل‌های زرد و سرخ سلیمان‌بگ بانه» را شنیده‌اند.
بر اساس گزارش این انجمن، روز شنبه ۹ مهر ۱۴۰۵، افرادی با هدف زمین‌خواری اقدام به تخریب زیست‌بوم و درختان کهن بلوط این منطقه کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که درختان کهن بلوط را از ریشه درآورده، زمین‌ها را کنده و قطعه‌بندی کرده‌اند. این افراد اقدامات خود را با عنوانی خیرخواهانه توجیه کرده‌اند. پس از آنکه مردم منطقه، اعضای انجمن پاژین را از این تخریب‌ها مطلع کردند، اعضای انجمن با حضور در محل، از سوی افراد مذکور با فحاشی و تهدید روبه‌رو شدند.
در پی این اقدامات، فعالان مدنی بانه نیز اعتراض خود را اعلام کردند و انجمن پاژین خواستار پیگیری قانونی موضوع شد. این انجمن تأکید کرده است که جنگل‌ها و قبرستان‌ها اموال عمومی و متعلق به همه مردم و نسل‌های آینده هستند.
همچنین «شورای افتاء شهرستان بانه» در بیانیه‌ای درباره تصرف و ساخت‌وساز در قبرستان تاریخی سلیمان‌بگ اعلام کرده است که بر اساس شهادت ریش‌سفیدان، این منطقه از قبرستان‌های کهن مسلمانان بوده است. این شورا با استناد به شهادت سالخوردگان منطقه و احادیث نبوی، هرگونه زمین‌خواری، خریدوفروش و تفکیک زمین‌های این محدوده و ساخت‌وساز در آن را از نظر شرعی «حرام و غصب» دانسته است. شورای افتاء همچنین با تأکید بر ضرورت بررسی قانونی اصالت اسناد احتمالی متصرفان، ضمن دعوت از جوانان برای پرهیز از درگیری و اقدامات خودسرانه، از مسئولان ذی‌صلاح خواسته است مانع تضییع حقوق عمومی و هتک حرمت قبور اموات شوند.
در ادامه انجمن پاژین روز دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که پیگیری قانونی این موضوع را با ارائه اسناد و مدارک انجام داده و همچنان در حال پیگیری آن است. با این حال، به گفته منبع مطلع کُردپا، این انجمن تاکنون هیچ پاسخی از نهادهای مربوطه حکومت در بانه دریافت نکرده است.
در تصاویر دیگری که انجمن پاژین منتشر کرده، کَندن زمین‌های این منطقه و سنگ‌های قبرستان که از جای خود خارج شده‌اند، دیده می‌شود.
در واکنش به تخریب درختان منطقه، روز شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۴، شماری از دوستداران محیط‌زیست بانه و اعضای انجمن محیط‌زیستی «پاژین» در اقدامی برای حمایت از طبیعت، دانه‌های بلوط درختان کنده شده را جمع‌آوری کردند تا آن‌ها را در منطقه سلیمان‌بگ و مناطق دیگر بکارند. این افراد با این اقدام اعلام کردند که در برابر کسانی که طبیعت و درختان کهن را نابود می‌کنند، بار دیگر دانه‌های بلوط را می‌کارند تا سبز شوند.
«سلیمان‌بگ» بانه؛
● منطقه «سلیمان‌بگ» بانه، کانونی‌ترین نماد هویت فرهنگی، زیست‌محیطی و حافظه جمعی شهر است که علاوه بر میزبانی از آرامگاه نسلی از درگذشتگان و جاودانه‌شدن نامش در شعر و ترانه‌های فولکلوریک کوردی (مانند نغمه «گل‌های زرد و سرخ سلیمان‌بگ»)، زیست‌بوم حیاتی و موطن درختان کهن‌سال بلوط زاگرس به‌عنوان ثروتی بین‌نسلی و شش‌های تنفسی منطقه به شمار می‌رود؛ از همین‌رو، اقدام سودجویان در ریشه‌کن کردن این درختان، قطعه‌بندی زمین‌ها و تهاجم به این محدوده مقدس، از یک‌سو ضربه‌ای مهلک و جبران‌ناپذیر به شریان‌های زیستی شهر وارد کرده و از سوی دیگر، غصب آشکار اموال عمومی و هتک حرمت مستقیم به میراث معنوی و شناسنامه تاریخی یک جامعه محسوب می‌شود.
از منظر حقوق بین‌الملل بشر، تخریب زیست‌بوم و غصب قبرستان تاریخی «سلیمان‌بگ»، مصداق بارز نقض «حق بر محیط‌زیست سالم و پایدار» (موضوع قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل)، تجاوز به «حقوق فرهنگی و میراث معنوی جوامع محلی» (طبق ماده ۱۵ میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) و تخریب سازمان‌یافته «اموال عمومی و مشترکات بین‌نسلی» است. همچنین، سکوت و انفعال نهادهای حکومتی در برابر این اقدامات سودجویانه و عدم پاسخگویی به پیگیری‌های قانونی نهادهای مدنی، مصداق نقض «حق دسترسی به عدالت و دادرسی مؤثر» و نشان‌دهنده «کوتاهی دولت در عمل به تعهدات مثبت خود برای حفاظت از شهروندان در برابر تجاوز اشخاص ثالث به حقوق بشر» به‌شمار می‌رود.
